Van Elfia tot Heroes: AI wint terrein
Generatieve AI dringt steeds verder door in de samenleving. Ook op cons en fantasy-events is dat zichtbaar. 97% van de standhouders kwam op cons met AI-gemaakte producten tegen, blijkt uit een enquête van Masquerade Media onder dertig standhouders die op cons en fantasy-events staan. Zeker in de artist alley hoort dat niet thuis, vinden veel respondenten.
Foto: Freepik
Met AI is het vrij eenvoudig om zelf ‘kunst’ te maken. Je beschrijft wat je wil hebben en een AI-dienst als ChatGPT maakt er een plaatje bij. Ook het schrijven van teksten wordt er een stuk eenvoudiger van. Het zal niemand verrassen dat er mensen zijn die daar een slaatje uit proberen te slaan.
60% van de respondenten ziet op sommige cons dat er producten verkocht worden die met AI gemaakt zijn. Bijna 37% zegt zelfs dat dit op heel veel cons en events gebeurt. Onder meer op Heroes Dutch Comic Con, Comic Con Holland, Tomofair, Fantasy Fest en Elfia zijn met AI-gemaakte producten gesignaleerd door standhouders. En ook op kleinere events wordt AI gespot. Die producten beperken zich bovendien niet alleen tot ‘dealer halls’, maar komen ook voor in de artist alleys, waar doorgaans alleen kunstenaars staan.
Broodroof
Veel standhouders zijn niet te spreken over deze trend. Vele respondenten beschrijven het als broodroof van kunstenaars die wel met de hand producten maken. Anderen vinden het beledigend naar standhouders die wel zelf kunst maken.
TL;DR
– Veel standhouders signaleren de verkoop van met AI gemaakte producten op cons.
– Zij zijn kritisch: “Het neemt de ziel uit dingen die een ziel zouden moeten hebben.” Bezoekers zien het verschil bovendien niet altijd tussen handgemaakte kunst en ‘AI-kunst’.
– 90% van de standhouders merkt verder dat diverse cons AI gebruiken in hun eigen communicatie.
– Fantasy Fest over hun beleid: “Van artiesten en illustratoren verwachten wij dat hun artwork altijd zelfgemaakt is.”
– Heroes Dutch Comic Con: “De voorkeur gaat altijd uit naar werk waarbij zowel het concept als het artwork door de artist zelf is gemaakt.”
“Het neemt de ziel uit dingen die een ziel zouden moeten hebben”, zegt Anne Bremers tegenover Masquerade Media. Zij is eigenaar van Mushrooms and Moths en maakt fantasy-sieraden. “Kunst is een vorm van expressie. Een computer heeft die vorm van expressie niet. Het is voor mij een vorm van meditatie, om door dingen heen te werken. Een computer prompten om iets te maken en dat vervolgens op een markt verkopen puur en alleen voor het geld, dat vind ik zonde.”
Ook Marah de Boom, eigenaar van sieradenwinkel The Beaded Dragon Shop, is kritisch. “Zeker als je tussen de AI-verkopers staat als iemand die wel iets moois tekent. Dat is gewoon een hele dikke middelvinger.”
Sommigen zien wel wat nuances in het gebruik van AI. “Er zijn mensen die uren tijd steken in het maken van het beste prompt, zodat je daar werk van goede kwaliteit uit krijgt”, zegt Marco Meulenberg van Cacklin Slayers. Hij maakt accessoires en verhalen voor Dungeons & Dragons.
We krijgen steeds vaker de vraag of iets door onszelf gemaakt is of dat we AI gebruiken.
Zelf gemaakt of AI?
Sommige standhouders merken bovendien dat de opkomst van met AI-gemaakte producten impact heeft op hun eigen bedrijf. Bezoekers zien volgens standhouders lang niet altijd het verschil tussen wat met AI gemaakt is en wat niet.
Meulenberg van Cacklin Slayers vertelt: “We krijgen steeds vaker de vraag of iets door onszelf gemaakt is of dat we AI gebruiken. Mensen vragen dat zowel over de illustraties in onze producten als de teksten en avonturen die we schrijven. Op onze website staat nu ook heel groot dat wij geen AI gebruiken. We krijgen daar positieve reacties op van klanten.”
Ook merken sommige standhouders dat de prijsverwachting van bezoekers verandert als gevolg van AI. “Deze producten zijn vele malen goedkoper dan handgemaakte producten”, zegt een anonieme respondent bijvoorbeeld. Diverse respondenten geven aan dat daar nogal eens discussies over ontstaan met potentiële kopers.
Cons en AI
AI is niet alleen ‘handig’ om producten mee te maken, maar biedt ook voordelen voor cons zelf. Organisaties kunnen met een handomdraai een websitetekst genereren, Instagram-berichten aanmaken of het gebruiken om te communiceren met standhouders. 90% van de respondenten ziet dit gebeuren. 60% vindt dat een groot probleem.
Maar teksten geschreven met AI zijn ook niet altijd van goede kwaliteit, merkt Rosalie Zandbergen, eigenaar van Elfdehands boeken. “Ik zie in taalgebruik op websites, ook van festivals, bedroevende dingen staan. En ook andere vendoren gebruiken AI om teksten te genereren”, zegt ze. “Die zijn heel slecht. Er komt geen normale zin uit. Vaak is het een opsomming van woorden met verkeerd geplaatste komma’s. Er wordt helemaal niet gekeken naar wat er uit zo’n prompt komt. Het wordt gewoon op het internet geknald. Het is degraderend voor onze taal.”
Verschillende cons lijken hier mee geëxperimenteerd te hebben, al hebben verschillende organisaties deze experimenten na kritiek weer offline gehaald, zeggen de standhouders.
De Dealer Hall op Heroes Dutch Comic Con. Foto ter illustratie. Foto: Heroes Dutch Comic Con/Bart Nijs
Meest genoemd voorbeeld is Elfia. Elfia plaatste in september met AI gegenereerde beschrijvingen van standhouders, die vaak niet klopten. De Boom van The Beaded Dragon Shop was een van de gedupeerden. “Ik had zelf ook gewoon een tekst bij ze aangeleverd. Daar word je vaak om gevraagd als standhouder. Dus zoveel hoeven ze hier niet eens aan te doen.” Na kritiek van bezoekers en vendors werden de beschrijvingen aangepast.
Bremers van Mushrooms and Moths merkte bovendien dat er AI gebruikt werd in de communicatie naar standhouders. “AI maakt zo’n tekst al snel heel persoonlijk, wat de professionaliteit weghaalt uit een e-mail. Maar het stelt ook hele hoge verwachtingen van iemand. De e-mails die ik kreeg van Elfia waren ellenlange Engelse mails. Maar de man die de communicatie deed, sprak heel gebrekkig Engels. Dan heb ik niet het idee dat mijn e-mails echt begrepen worden. Het voelt dan meer alsof het in ChatGPT wordt gegooid en de output zonder controle wordt teruggestuurd.”
Toch vindt lang niet iedereen het een probleem als events zelf AI gebruiken voor hun communicatie. Een kwart van de respondenten ziet er geen probleem in, zolang het echt alleen om de communicatie van een con zelf gaat.
Ik zou alles een keer onder de loep houden, als ik zo’n organisatie was. Gebruik ik ergens AI voor? Gebruiken anderen ergens AI voor? Wat voor regels wil ik daaraan verbinden?
Beleid nodig
Hoe cons precies met AI moeten omgaan, daar wisselen de meningen over. De een vindt dat er wel een verschil zit in hoe AI gebruikt wordt. Een met AI gemaakt beeld kan gebruikt worden als referentie voor eigen gemaakte kunst, of als klein label voor een groter product. Anderen vinden dat AI helemaal in de ban moet, ongeacht waar het voor gebruikt wordt.
In ieder geval moet er over nagedacht worden, zeggen de geïnterviewden. Zandbergen van Elfdehands boeken: “Ik zou alles een keer onder de loep houden, als ik zo’n organisatie was. Gebruik ik ergens AI voor? Gebruiken anderen ergens AI voor? Wat voor regels wil ik daaraan verbinden? Dan wordt er in ieder geval over nagedacht.”
Meulenberg van Cacklin Slayers voegt toe: “Stel dat AI niet meer weg te denken is uit de creatieve sector, dan moet je er bijvoorbeeld een apart plein voor inrichten. Het is heel raar dat je AI-artiesten tussen echte artiesten zet.”
Diverse cons zijn hier ook wel mee bezig, zien standhouders. Zo zag Meulenberg op Heroes Dutch Comic Con dat standhouders weggestuurd werden toen bleek dat zij met AI-gemaakte producten verkochten. Bremers van Mushrooms and Moths vertelt dat Castlefest dit jaar meer controles deed, door concreet te vragen of er AI gebruikt wordt door standhouders. En ook de Show Yourself-markt vraagt standhouders heel concreet of ze AI gebruiken of niet, zegt De Boom van The Beaded Dragon Shop.
Reacties organisaties
Masquerade Media heeft verschillende cons om een reactie gevraagd voor dit artikel. Het gaat om evenementen waar meerdere standhouders in het onderzoek met AI-gemaakte producten hebben gesignaleerd.
Elfia geeft in reactie aan geen commentaar te hebben op het onderwerp. Comic Con Holland en Fable & Fantasy reageerden niet op vragen van Masquerade Media.
Update 10 oktober, 10:05 uur: Tomofair heeft vanochtend alsnog gereageerd op de vragen van Masquerade Media. Het artikel is daarop aangepast. Hun reactie is onder die van Fantasy Fest en Heroes Dutch Comic Con verwerkt.
Reactie Fantasy Fest
Een woordvoerder van Fantasy Fest geeft in een reactie aan dat zij duidelijk onderscheid maken over het gebruik van AI. Zij zien een duidelijk verschil tussen kunstenaars en overige standhouders. “Van artiesten en illustratoren verwachten wij dat hun artwork altijd zelfgemaakt is. Als dit niet het geval blijkt te zijn, dan zal de desbetreffende persoon helaas niet meer mogen deelnemen in de toekomst”, aldus een woordvoerder.
“Voor overige standhouders vinden wij het gebruik van AI wat anders. Het kan namelijk zo zijn dat een label voor een flesje of iets dergelijks met behulp van AI wordt gemaakt. Wij snappen dat het maken van een label niet hun hoofdproduct is en dat zij hier niet altijd een designer voor kunnen inhuren. In dit soort gevallen vinden wij dit ook minder erg. Echter blijft het natuurlijk voor elke situatie weer verschillend en proberen wij dit altijd duidelijk af te wegen.”
Standhouders moeten bij hun aanmelding aangeven of zij gebruik maken van AI, aldus de woordvoerder. “Wij kunnen helaas niet iedere standhouder handmatig op voorhand controleren op AI-gebruik. Mochten wij tijdens de beurs zien dat ze gebruik maken van AI, gaan wij hier altijd over in gesprek. Als wij door andere standhouders op AI-gebruik worden geattendeerd, pakken wij dit altijd ontzettend serieus op.”
Fantasy Fest zegt verder geen AI te gebruiken in hun beeld. “In het verleden hebben wij ooit een keer deze fout gemaakt en hiervoor zijn wij toen op gewezen door onze vaste artist-standhouders. Sindsdien werken wij iedere editie weer samen met een artist die voor ons het beeld maakt voor de aankomende editie.”
Reactie Heroes Dutch Comic Con
Heroes Dutch Comic Con (HDCC) geeft in een reactie aan dat in de Artist Alley gecontroleerd wordt op het gebruik van AI. “Deze plek is uitsluitend voor kunstenaars die hun kunst zelf maken”, zegt een woordvoerder. “In de Dealer Hal controleren wij op aanstootgevende, neppe of illegale producten. Als wij een exposant hiermee ontdekken, gaan wij hierover met hen in gesprek om gezamenlijk tot een passende oplossing te komen.”
De organisatie weert AI zoveel mogelijk. “De voorkeur gaat altijd uit naar werk waarbij zowel het concept als het artwork door de artist zelf is gemaakt. We leven echter in een wereld waarin het gebruik van AI snel toeneemt. We proberen met onze artists en community hierin een weg voor te vinden voor de toekomst.”
HDCC gebruikt naar eigen zeggen geen met AI gemaakt beeldmateriaal. Waar mogelijk worden kunstenaars ingezet, bijvoorbeeld voor de mascotte en de poster. “Het is eenmalig voorgekomen dat wij een AI-gegenereerd beeld hebben gebruikt op onze social media. Dit werd niet gewaardeerd door onze community”, zegt de organisatie. “Daarop hebben wij direct actie ondernomen en het beeld verwijderd. Sindsdien gebruiken wij geen AI visuals meer.”
Op de website staat wel een chatbot, Robbie de Robot, dike met AI is gemaakt. “Robbie probeert iedereen te voorzien van een antwoord. Hij is in training, dus als hij niet kan helpen, zal hij je altijd doorverwijzen naar een medewerker. Wij hebben hem vorig jaar oktober geïntroduceerd en werd direct goed ontvangen door onze community.” Robbie heeft inmiddels ook een gezicht gekregen, gemaakt door Shannen Baljé van SGICreations.
Reactie Tomofair
Tomofair zegt in reactie op de hoogte te zijn dat op hun events ook producten verkocht worden die gemaakt zijn met AI. “Wij vinden dat artiesten in beginsel door henzelf gecreëerde afbeeldingen moeten verkopen. Als dit niet zo is én er wordt niet transparant over gedaan, dan is dit broodroof richting de artiesten die wél veel tijd besteden aan handgemaakte kunst”, aldus de organisatie. “Uitzonderingen zijn natuurlijk die artiesten die AI gebruiken, maar wel veel tijd hebben besteed aan het samenstellen van het juiste prompt. Ook al is dat ook discutabel.” Toch is er geen beleid rondom de verkoop van producten gemaakt met AI. “Ook omdat het lastig te herkennen is en steeds lastiger wordt.”
De organisatie gebruikt voor zijn eigen communicatie nauwelijks AI. Zo worden de mascottes gemaakt door twee vaste artiesten in het team, worden gebruikte foto’s via verschillende kanalen ingekocht en worden video’s in opdracht van Tomofair gemaakt. Teksten van Tomofair worden door de organisatie zelf, het marketingbureau of het reclamebureau dat Tomofair inzet geschreven. Ook kunnen ze geschreven worden door het bedrijf dat de socials van het event beheert.
Bepaalde bewegwijzering die Tomofair gebruikt en ‘sommige afbeeldingen in social posts’ worden wel door AI gegenereerd. “Maar dat is zeldzaam en is niet de voorkeur.” Verder zet Tomofair AI in voor e-mails over over tickets. “Daar kiest AI of je een autoreply krijgt, de mail aan de ticketpartner gestuurd wordt of dat je mail naar een collega doorgestuurd wordt.”
Dat Tomofair voor sommige communicatie wel AI gebruikt, is omdat het tijd en geld bespaard. “Wij verwelkomen in totaal ongeveer 70.000 gasten per jaar. Dit doen we met een team van 11 vrijwilligers die dit doen naast hun reguliere baan en ondersteuning van enkele externe partijen”, aldus de organisatie. Door AI in te zetten kan er meer budget naar bijvoorbeeld entertainment. “Maar dit heeft ook een keerzijde. AI kan en mag artiesten nooit vervangen. Het moet als middel gezien worden om communicatie te stroomlijnen en te verbeteren, niet als beeldgenerator.”
