Secondelijm: hoe werkt het en welke moet ik kiezen?
Of je je cosplays nu zelf maakt of inkoopt, voor vrijwel iedereen is lijm onmisbaar. Zeker CA-lijm – voor velen beter bekend als secondelijm of superlijm – is populair. Om snel een stuk van je prop aan elkaar te zetten tijdens het bouwen of om op de parkeerplaats van een con iets te repareren. Maar er zijn talloze verschillende soorten CA-lijm. Welke moet je kiezen? En hoe werkt deze lijm eigenlijk?
De ‘CA’ in CA-lijm staat voor cyanoacrylaat, wat simpelweg de chemische naam is van de lijm. Dat de lijm populair is onder cosplayers, is niet gek. Het droogt ontzettend snel en zorgt voor een sterke verbinding. Bovendien droogt het transparant op en is hij geschikt voor allerlei materialen, waaronder metaal, kunststof en rubber.
De lijm werd in 1942 ontdekt door Dr. Harry Coover, die tijdens de Tweede Wereldoorlog voor Eastman Kodak werkte. Hij werkte aan helder, te gieten plastic voor een vizier. Daarvoor synthetiseerde hij cyanoacrylaat, maar het resultaat was te plakkerig en onpraktisch voor dit doel. Het duurde negen jaar voor Coover zich in 1951 realiseerde dat het wel ideaal werkt als lijm.
Dit artikel is gemaakt met input van @Kernel.cosplay. Hartelijk dank voor het delen van je expertise en research!
Hoe werkt CA-lijm?
De lijm werkt door vocht te halen uit het oppervlak waar je het op smeert. Daardoor gaat het ‘polymeren’: er worden polymeerketens gevormd. Een polymeerketen is molecuul dat bestaat uit een streng van van identieke, herhalende delen. Die ketens zorgen ervoor dat je foam, plastic of metaal stevig vastzit.
Polymeren is een chemische, exotherme reactie, die brandstof nodig heeft om te werken. Door bijvoorbeeld bakpoeder of as toe te voegen aan je lijm, versnelt deze reactie en hardt je lijm sneller uit. Daarnaast fungeren de deeltjes als vulmiddel, wat de verbinding verbeterd.
Hoe en wanneer gebruik je CA-lijm?
CA-lijm zorgt maar tot op zekere hoogte voor een sterke verbinding. De lijm wordt het sterkst in de richting waar je hem hebt aangebracht. Trek je daar loodrecht op, dan kan de verbinding nog wel loslaten.
Een praktisch voorbeeld: stel, ik lijm twee stukken foam aan elkaar. De ketens vormen zich dan tussen die twee stukken plastic, dus in horizontale richting. Probeer ik die stukken plastic uit elkaar te trekken, dan kost het flink wat moeite voordat dat lukt (als het je überhaupt al lukt). Maar trek je in verticale richting – dus aan de onder- en bovenkant van je twee stukken – dan komt het wel los. De ketens zijn namelijk niet die kant op gevormd, en dus een stuk zwakker.
Dit kun je afvangen door de ondergrond wat op te schuren. Daarmee geef je de lijm extra oppervlakte om ketens vanaf op te bouwen én door de oneffenheden die ontstaan, worden de ketens in meerdere richtingen opgebouwd. Daardoor wordt de verbinding sterker.
Tekst loopt door onder kader.
Hoe haal ik CA-lijm weg?
Het gebeurt ons allemaal wel eens: je maakt een foutje, let niet op en smeert de lijm zo op je vinger. Of op een stuk van je prop waar het helemaal niet hoort te zitten. Hoe haal je de lijm dan weer weg?
CA-lijm wordt opgelost door aceton. Aceton is met name bekend van nagellakremover, waar het vaak in gebruikt wordt. Maar je kunt het ook in pure vorm krijgen, bijvoorbeeld bij de Gamma, Praxis of zelfs bij een drogisterij.
Dus, heb je jezelf per ongeluk (vast)gelijmd? Doe er wat nagellakremover op en je komt zo weer los! Doe je wat nagellakremover op een wattenstaafje, dan kun je de lijm ook met wat precisie van je EVA foam loshalen. EVA foam kan namelijk prima tegen aceton.
Welke CA-lijm moet ik gebruiken?
Zoals gezegd werkt CA-lijm op allerlei ondergronden. Toch zijn er onderling best wat verschillen. Fabrikanten maken namelijk verschillende vormen voor allerlei doeleinden. Zo bestaat er gel-achtige CA-lijm, die meer gericht is op poreuze oppervlakken, zoals hout, keramiek en textiel. Dergelijke lijm wordt ook veel gebruikt om grotere oppervlakken aan elkaar te lijmen.
Maar er zijn ook vloeibare opties, die je weer beter kunt gebruiken voor kleinere stukjes waar je lastiger bij komt. Die lijm loopt zo tussen de kleine openingen door en hardt binnen een paar seconden uit.
Dus, wanneer kun je welke lijm nu het beste gebruiken? In de onderstaande tabel zie je een algemene vergelijking.
| Kenmerken | Gel CA-lijm (bijv. Bob Smith Industries) | Vloeibare CA-lijm (bijv. Loctite) |
| Dikte | Dik | Waterig |
| Controle bij aanbrengen | Uitstekend (druipt niet) | Slecht (loopt gemakkelijk weg) |
| Gaten opvullen | Uitstekend | Slecht |
| In kleine scheuren kruipen | Slecht | Uitstekend |
| Uithardingstijd | Iets langzamer (10+ seconden) | Direct tot enkele seconden |
| Geschikt voor verticale vlakken | Ja | Nee |
| Werking op poreus materiaal | Zeer goed | Zwak (trekt erin) |
| Veiligheid voor huid | Veiliger (minder onbedoeld contact) | Hoog risico (hecht meteen) |
| Zichtbaarheid van naden | Zichtbaar bij te veel gebruik | Onzichtbaar bij precisiewerk |
| Waar te koop | Bouwmarkten & hobbywinkels | Overal verkrijgbaar |
| Variatie tussen merken | Veel verschil per merk | Weinig verschil |
| Versneller gebruiken? | Vaak aan te raden | Optioneel |
Foto: Freepik
Pingback: CA-lijm of contactcement voor foam? - Masquerade Media