Cosplay-etiquette: de vijf basisregels
Na iedere Nederlandse con lijkt het weer zover: berichten over cosplayers die hun tactical gear aanhouden buiten de con. Gevolg: mensen schrikken, bellen de politie en de regels worden weer strenger. Het is een typische overschrijding van de cosplay-etiquette, die iedere cosplayer zou moeten kennen. Dit zijn de basisregels.
Etiquette is in feite niets meer dan de ongeschreven regels die wij in onze samenleving hanteren voor beleefd gedrag in sociale situaties. Denk aan de drie zoenen (of tegenwoordig: de knuffel) die Nederlanders elkaar geven als ze een bekende tegenkomen. Dat je op tijd komt bij een afspraak. Of dat je niet in je ondergoed over straat loopt – tenzij je op een naturistencamping bent.
In cosplay is dat niet anders. Ook hier geldt een zekere etiquette, die ervoor moet zorgen dat iedereen het naar zijn zin heeft. Maar lang niet iedereen blijkt zich daaraan te houden – met de tactical gear-incidenten als meest bekende voorbeeld.
In onze ervaring hebben de meeste cosplayers zelfs wel momenten meegemaakt waarin deze etiquetteregels worden overschreden. En het laat altijd een nare nasmaak achter. Voor ons een goede aanleiding om de belangrijkste etiquetteregels eens op een rij te zetten.
1. Cosplay is not consent
Allereerst de meest belangrijke én meest herhaalde regel: Cosplay is not consent. Met andere woorden: je gaat niet zomaar aan iemand zitten (of aan iemands kostuum, pruik of props!) en maakt niet zomaar foto’s van een cosplayer. Dat iemand een kostuum aan heeft, betekent niet dat iemand zich daar comfortabel bij voelt. En het geeft je al helemaal niet het recht om seksuele of racistische toespelingen naar iemand te maken.
Dat iemand een kostuum aan heeft, geeft je niet het recht om seksuele of racistische toespelingen te maken.
Dat betekent niet dat je nooit een foto mag maken of helemaal niemand een knuffel mag geven. Vraag simpelweg even of je met iemand op de foto mag, een knuffel mag geven of even aan dat stofje mag voelen. En respecteer het antwoord dat je krijgt, ook als dat ‘nee’ is.
Dit geldt ook als je met kinderen op stap bent. Natuurlijk, kinderen hebben geen weet van deze ongeschreven regels en hebben snel de neiging om een favoriet karakter om de nek te springen. Maar daarmee breken ze ook zomaar een kostuum waar hard aan gewerkt is, of laten ze iemand enorm schrikken. Aan jou als begeleider de taak om kinderen goed te instrueren.
Zorg dat zij (of jij, als het kind zelf niet durft) altijd even vragen of ze met iemand op de foto mogen, een knuffel mogen geven of iets anders mogen doen. Met een goede opvoeding is niets mis.
2. Kijk uit waar je loopt
Je hebt ze vast weleens op een con zien lopen: Mandalorians, met hun helmen en hun wapens. Maar wat je misschien niet doorhebt: een Mandalorian-helm beperkt je zicht enorm. In feite kun je alleen vooruit kijken in zo’n helm. Alles wat kleiner is dan jij bent – zeg, een kind – zie je niet. Het gevolg: je loopt zomaar tegen iets of iemand aan.
Mandalorians zijn hier geen uitzondering in. Veel cosplayers hebben helmen op of pakken aan waardoor ze weinig zien. Of ze hebben grote armors aan of een grote prop bij zich. Daardoor beseffen ze niet altijd hoeveel ruimte het inneemt of hoeveel het uitzwenkt.
Een ongeluk is dus zo gebeurd. Een cosplay is zo kapot. Natuurlijk ligt een deel van de verantwoordelijkheid bij de cosplayer: let zoveel mogelijk op waar je loopt. Wees je bewust van je eigen beperkingen en afmetingen. Zie je echt weinig in je outfit? Neem dan een begeleider mee die je kan helpen en ruimte voor je kan maken.
Maar een deel van de verantwoordelijkheid ligt ook bij de bezoeker zonder cosplay. Het zal niet de eerste keer zijn dat een ‘normale bezoeker’ niet uitkijkt en vol tegen een cosplayer aan loopt. Of dat kinderen niet goed in de gaten worden gehouden en voor iemands benen lopen. Let op jezelf en let op elkaar. En loop je toch tegen iemand aan? Bied je excuses aan.
3. Cosplays zijn voor events, niet daarbuiten
Ja, je Mandalorian is heel gaaf. Je Call of Duty-outfit lijkt levensecht. En je bent enorm trots op je Warhammer cosplay. En terecht – je mag trots zijn op je outfit en het graag aanhebben.
Maar realiseer je ook dat anderen niet altijd doorhebben dat jouw outfit en props nep zijn. Juist als je er zoveel tijd in hebt gestopt om het levensecht te laten lijken, kan een ander daar gemakkelijk van schrikken. Mogelijk wordt de politie dan gebeld, krijgt het event waar je was op zijn kop en worden de regels aangescherpt. En zo verpest je het voor alle andere cosplayers: er mogen steeds minder props mee naar binnen en de beveiliging wordt steeds strenger.
Dus houd het voor iedereen leuk, en doe je cosplay alleen óp het event aan. Verberg je props zodra je buiten komt en zet je helm af.
4. Laat iedereen in zijn waarde
De cosplay-gemeenschap is een geweldige gemeenschap met veel diversiteit. Het is een plek waar mensen zichzelf kunnen zijn, wie dat ook is. Met als gevolg dat je veel verschillende soorten cosplays ziet. Je ziet gender swaps, furries en mensen in bikini’s. Je ziet cosplayers die net beginnen, cosplayers die hun eigen interpretatie van een karakter doen en cosplayers die zo trouw mogelijk blijven aan het bronmateriaal. Bijna alles kan en mag.
In cosplay mag iedereen zijn wie diegene is. En is iedereen vrij om een cosplay naar eigen interpretatie te doen.
Dat betekent ook dat je iets of iemand tegen kunt komen die niet aansluit bij jouw eigen wereldbeeld of jouw eigen voorkeuren. En dat is oké – we hoeven niet allemaal hetzelfde te vinden of te willen. Maar dat geeft je geen recht om de ander af te kraken, uit te schelden of onprettig te laten voelen.
In cosplay mag iedereen zijn wie diegene is. En is iedereen vrij om een cosplay naar eigen interpretatie te doen. Ook als dat een gender swap is. Ook als iemand ‘de verkeerde kleur make-up draagt’. En ook als iemand in alleen een bikini rondloopt (let op: houd je wel altijd aan de regels van het event, ook qua outfit!).
Wees respectvol naar elkaar, dan houden we het voor iedereen een fijne plek.
5. Have fun!
Cosplay gaat uiteindelijk om lol hebben. Met je karakter, met je vrienden en met de fans die je misschien wel tegenkomt op een event. Zie je iemand met een toffe outfit? Geef eens een compliment! Willen mensen met je op de foto (en vind jij dat ook leuk)? Geniet er met volle teugen van!
Wees lief voor elkaar en tegen elkaar. Dan is cosplay écht voor iedereen.
